Aanslag op onze Europese identiteit: over het belang van satire.

Maakt humor en meer bepaald satire deel uit van een gemeenschappelijke, politieke, Europese identiteit? Naar aanleiding van de verschrikkelijke, terroristische aanslag op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs vandaag, vond ik het gepast, het belang van satire in onze democratie even in herinnering te brengen.

Het was een onderzoeksproject met mijn leerlingen humane wetenschappen, intussen al weer zowat vier jaar geleden – en de lust of liever de maatschappelijke drang bekruipt me om er na de verschrikkelijke aanslag in Parijs, meteen een vervolg aan te breien -, maar toen kwam het project er iets vrijblijvender naar aanleiding van een Europees Comeniusproject dat we met het atheneum in Oostende opzetten samen met scholen uit Marseille (F) en Pesaro (It). Het antwoord op de onderzoeksvraag was onvoorwaardelijk ,,Ja”.

Satire was voor mijn studenten een vrij onbekend genre. Als ze het al kenden, was het louter en alleen vanwege de rellen naar aanleiding van de Deense Mohammed-cartoons, toen al. We legden verbanden met de grondwettelijke ,,vrijheid van meningsuiting”, de gevaren van monopolievorming in de media (cfr. de Italiaanse situatie met Mediaset en het verbieden van RAIot), het principe van de scheiding van kerk en staat, en satire als essentiële kritiek op het politieke reilen en zeilen in een land (de functie van de vierde macht), soms heel rationeel gefundeerde kritiek, soms plat, regelrecht vanuit de onderbuik, met alle schakeringen daar tussenin.

In de drie landen België, Italië en Frankrijk, vonden we schitterende voorbeelden van hoe satire in onze democratie een essentiële functie vervult en we vergeleken ze met elkaar. Grote kunstenaars kwamen aan het woord: Fellini, Ensor, les Guignols, Jacques Tati, Dario Fo… in totaal tien. Bij zoverre dat we kunnen spreken van een Europese kunstvorm die deel uitmaakt van een gemeenschappelijke, culturele identiteit. Alleen jammer, dat er geen Britse school in het project zat…

Een paar reminiscenties:

de website die we toen bouwden, maar waarvan niet alle pagina’s meer aangeklikt kunnen worden, helaas:
http://satireineurope.weebly.com/
http://satireineurope.weebly.com/les-guignols.html
http://satireineurope.weebly.com/james-ensor.html
http://satireineurope.weebly.com/wim-delvoye.html

en een compilatiefilmpje van de ,,eindwerkjes”:

https://www.youtube.com/watch?v=QUk90UMArac&list=UU9zseFQhyNINv7eUg1HL3zg

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s