Josef K. in K-town

,,Iemand moest Josef K. belasterd hebben, want zonder dat hij iets kwaads had gedaan, kreeg hij op een dag een brief met de melding dat zijn identiteitskaart geannuleerd werd…’’

Schepen van de dienst Bevolking Koen Byttebier maakt mij er in hoogsteigen persoon via een  schrijven op attent, dat mijn ,,oude identiteitskaart geannuleerd is.’’ (in vet, sic!) Meer nog: ,,Bij een politie- of andere controle kan ik in de problemen komen.’’  De brief staat in de datalijn omschreven als een ,,herinnering’’, maar ik herinner mij geen eerder schrijven van die orde. Normaal schrijf je een herinneringsbrief, als er geen gevolg gegeven werd aan een eerste brief. Niet zo, in het hyperefficiënte, van administratieve vereenvoudiging behepte K-town. Als burger word je er meteen aan herinnerd, dat je iets vergeten bent, ook al is dat niet zo.

Ik schrik. Ik haal onmiddellijk mijn portefeuille uit: op mijn oude ID-kaart staat wel degelijk een geldigheidsdatum vermeld: tot 27.02.2017. Hoe moet dat nu? We zijn nog maar 20  januari ver in dit jaar en ik ben een ,,sans-papier’’ geworden, zonder het te weten; want wanneer zou ik plots staten- en identiteitsloos verklaard  geworden zijn; op welke dag? Wie weet, korts na de jaarwisseling. Meer nog: het enige ID-bewijs dat ik ken en altijd bij mij draag, als rechtgeaarde burger van dit land, beweert het tegendeel. Het zegt dat ik altijd nog Belg ben, van het mannelijk geslacht, in Brugge geboren ben, mijn volledige naam, etc… Maar de Stad Kortrijk heeft dat bewijs eenzijdig ,,geannuleerd’’. Wanneer? Op basis waarvan? Om welke reden? Wie besliste dit? Wie vond het zo hoognodig om mijn bewijs van identiteit vroegtijdig te annuleren, terwijl mijn identiteitskaart nog meer dan een maand geldig is?

Onwillekeurig denk ik aan de beroemde scène uit Richard Attenboroughs film ,,Gandhi’’. De jeugdige, onervaren advocaat trekt een beetje naïef ten strijde tegen de discriminerende pasjeswet in Zuid-Afrika. Tijdens een actie burgerlijke ongehoorzaamheid verzamelt Gandhi de pasjes van al de Indiërs en kleurlingen die voor de actie zijn komen opdagen. Als Gandhi het protest symbolisch wil vorm geven door de pasjes te verbranden, knuppelt de politie de onverzettelijke Gandhi tot bloedens toe neer. ,,Those passes are government property and I will arrest the first man who tries to burn them,’’ roept de agent de manifestanten toe, op die manier zijn fysiek geweld verantwoordend. (1)

Vermoedelijk was ook mijn ID-kaart niet mijn eigendom, maar bleef het al die tijd eigendom van de Belgische staat en de  lokale overheid die het moet uitreiken. Ik betaalde een retributie voor het maken en uitreiken van de ID-kaart, maar dit document was eigenlijk nooit van mij.

p1070793

Want de brief gaat verder: voorts kan ik bij een politie- of andere controle – de brief blijft onheilspellend vaag over wat die ,,andere controles’’ dan wel kunnen zijn – in de problemen komen.  Ik denk spontaan aan de apotheker, waar de SIS-kaart al een tijdje vervangen werd door de ID-kaart. Maar welke andere controles heeft Big Brother nog in petto? Grenscontroles in luchthavens? Ik mag het land niet meer binnen of buiten: stel nu dat ik  toevallig in Italië zat op dat ogenblik, want ik heb er in de kerstperiode een boarding-pas afgedrukt op basis van een inmiddels,  geannuleerde ID-kaart? Ik pleegde misschien schriftvervalsing, maar zonder het te weten. Als de politie mij oppakt en controleert, kan ze mij niet meer herkennen: ik besta niet meer voor hen, want de chip op mijn kaart maakt geen verbinding meer met de centrale databank. Ik word meteen geboeid en naar een gesloten vluchtelingencentrum afgevoerd.

,,Al een tijdje ligt er een nieuwe identiteitskaart voor u klaar bij de dienst Bevolking in het stadhuis van Kortrijk. U haalde de kaart nog niet af, maar betaalde wel al 16,70 euro,’’  laat de brief mij ook nog weten. Tussen de lijnen lees ik, dat ik  niet alleen geen burger meer ben, maar bovendien een nalatige en slechte burger: ik heb betaald voor iets, het is klaar en ik maak er blijkbaar niet snel genoeg gebruik van; terwijl niemand mij zei, dat het oude niet meer geldig was, integendeel: mijn oude kaart zegt mij, dat ze wel nog meer dan een maand lang geldig is. Ik geraak maar niet uit dit kafkaïaanse moeras.

Het wordt nog erger: want wat moet ik meebrengen, als ik de nieuwe kaart kom afhalen? Je gelooft je eigen ogen niet, als je het leest, namelijk ,,deze brief’’, samen met de oude kaart/bewijs van diefstal enz. indien ik ze niet meer zou hebben, en de brief met PIN en PUK-codes, etc., m.a.w. het schrijven van de schepen is één van de drie documenten die ik bij me moet hebben. Logisch geredeneerd kon ik dus mijn nieuwe ID-kaart niet eerder afhalen, want ik beschikte gewoonweg niet over de brief van de schepen. Wat kan mij dus verweten worden? Kafka².

En het wordt nog erger:

Ik krijg nog ,,30 dagen’’  tijd om de nieuwe kaart persoonlijk af te halen in het stadhuis. Mijn tijd gaat dus nu in. Ik reken even door: de brief van onze schepen is gedateerd op 19 januari 2017. Mijn laatste dag om ze af te halen is dan 18 februari 2017. Maar mijn huidige kaart zegt dat ze geldig is tot 27 februari 2017?  Ik kan ervoor kiezen om mijn bestaan als schim zo kort mogelijk te houden of ik kan mijn statenloosheid ook rekken tot dertig dagen, als ik dat wil. Jozef K³. Maar in beide gevallen blijf ik een illegaal.

Helemaal te gek wordt de brief bij de volgende zin: ,,Komt u de kaart niet ophalen, dan vernietigen we de nieuwe kaart drie maand na de aanvraag.’’ Nu wordt het helemaal complex, want wanneer ben ik mij de vorige keer gaan aandienen met het pasfotootje waarop het mij ten strengste verboden was om nog te lachen en ik niet schuin, maar recht in de camera moest kijken, liefst zo emotieloos en crimineel mogelijk? Te veel lachen verstoort de gezichtsherkenningssystemen. Big Brother lacht ook niet. Het boek van de lach, Aristoteles’ werk over de komedie, de humor, was het fatale, verboden boek, waardoor de abdijbibliotheek in Umberto Eco’s ,,Naam van de Roos’’ uiteindelijk in de vlammen opging.

Ik gaf de stuurse, lachvrije foto in op 24 december vorig jaar. Kortom: onze hyperefficiënte overheidsadministratie zal  mijn nieuwe  kaart ambtshalve pas vernietigen op 24 maart 2017. Opgelucht haal ik diep adem.  Ik besta nog minstens twee maanden langer voor deze maatschappij, virtueel dan toch, in die grote kruispuntendatabank van dit land; ergens moet er dan toch nog een nationaal nummer zitten dat gelinkt is aan ene Patrick Ghyselen: een teken van leven, zeg maar mijn laatste reddingsboei, alvorens volledig te verdwijnen in de anonimiteit. Ik ben nog niet volledig gewist. Tot zolang krijg ik de (vogel)vrijheid van de stad om als sans-papier door het leven te gaan en niemand te blijven, een niet-bestaande persoon, een illegaal, rijp voor Steenokkerzeel.

En nog is het niet gedaan: in de brief wordt mij in de imperatief-modus gezegd mijn ID-kaart ,,persoonlijk’’ af te halen, wat nota bene in tegenspraak is met de achterkant van de brief, waarop plotseling – zonder enige toelichting – bijlage 27 afgedrukt staat ,,Volmacht om de elektronische identiteitskaart (EID) te activeren en af te halen.’’  Maar kan ik, die officieel voor de overheid niet meer besta, wel nog rechtsgeldig in staat geacht worden om volmacht te geven aan een andere persoon? En hoe kan ik ,,persoonlijk’’ een ID-kaart afhalen, als ik enkel nog virtueel besta?

Ik ga mij dus als geannuleerde identiteit aanmelden bij de dienst burgerlijke stand voor een afspraak. Zelfs al ben ik nog maar tien seconden te laat op de gechronometreerde afspraak, die welgeteld 300 seconden in beslag mag nemen, dan nog zal de ambtenaar van dienst in K-town al reikhalzend naar mij uitzien om mij uit mijn rechteloze positie te verlossen en mij een hernieuwde identiteit bezorgen, die eigenlijk de mijne niet is, maar mij verleend wordt, met onbepaalde geldigheidsduur…

(1) https://www.youtube.com/watch?v=SNmJqRV7LOA

Advertenties