Bloed van eigen bodem eerst

Ik probeer als leerkracht humane wetenschappen toch minstens één keer per week met mijn leerlingen de krant te doorbladeren, want anders volgen ze de actualiteit toch niet, toch niet in die mate zoals ik wil dat het zou moeten. Met de machtswissel Obama/Trump leek mij de donderdag van de eerste schoolweek in het nog prille 2017, de meest geschikte dag. Maar ik misrekende mij totaal over het onderwerp dat bij 18jarigen vandaag het meest discussie losweekt. Trump/Obama  is voor de meeste van mijn leerlingen ,,seen that/been there’’ geworden. Trump – al is hij nog niet aangetreden – zijn ze nu al beu. Wat de virtuele liefhebber van plasseks straks allemaal uitspookt in zijn White House, zal hen worst wezen.

Op haar pagina 4 en in haar tv-rubriek pakte DS twee dagen naéén uit met de vraag aan van de ouders/broer van Kim De Gelder (1). Via hun advocaat  vragen ze dat VTM de aflevering van ,,De Kroongetuigen’’ over het delict dat hun zoon/broer pleegde – de moord op kinderen en verzorgsters in de crèche Fabeltjesland en nog een paar andere aanslagen – en waarvoor hij intussen door het hof van assisen veroordeeld werd tot levenslang, niet zou uitzenden. Ze hebben daarvoor aannemelijke, goede redenen: noch slachtoffers, noch dader, noch de nabestaanden van beide partijen zijn geholpen met een in primetime opnieuw aangewakkerde belangstelling voor deze diep snijdende tragedie.  Ik dacht het onderwerp te kunnen kaderen binnen het thema dat mijn leerlingen cultuurwetenschappen  in het tweede semester nog achter de kiezen zullen krijgen: de verhouding pers – justitie; persvrijheid en het recht op privacy; censuur en zelfcensuur, embedded journalism. Maar ik dacht dus totaal verkeerd.

Het gros van de leerlingen die het hoge woord voerden – de andere helft van de klas zweeg en denkt er misschien wel anders over, maar dat weet ik dus niet met zekerheid – vonden de vraag van de familie van de dader van een ongelooflijke arrogantie getuigend. In sommige gevallen werd de familie meteen gemakshalve op één hoopje gegooid met de dader. De allereerste, vrij algemeen gedeelde opwerping luidde als volgt: dat het psychisch leed/de verwerking van de nabestaanden van dader/slachtoffers in geen geval opwoog tegen het eventueel moeten missen van een door mijn leerlingen blijkbaar toch wel gesmaakt tv-programma.

degelder

Foto De Redactie

Maar wat me nog meer verbaasde en des te meer verontrust: hier en daar leefde bij mijn leerlingen zelfs de verwachting dat het tv-programma allicht nog nieuwe, onbekende zaken zou onthullen over het  geval  De Gelder. Hoorde ik daar een roep om diepgravende, onthullende onderzoeksjournalistiek, die dan nog eens geleverd zou worden door een Vlaamse, commerciële omroep? Toen ik daartegenover aanvoerde dat deze kans wellicht vrij klein zou zijn, vanwege de uitvoerigheid waarmee het assisenproces De Gelder  in 2013 al gevoerd werd, na vier jaar juridisch en psychiatrisch vooronderzoek, zowel binnen de gerechtszaal als buiten in de media en met een resem rapporten, waarvan de enige constante  was, dat ze elkaar fundamenteel tegenspraken inzake toerekeningsvatbaarheid van de dader of niet, om nog maar te zwijgen over de eventuele aard van zijn psychische stoornis, dat alles maakte  totaal geen indruk.

,,Ook al zou ,,De Kroongetuigen’’ niets toevoegen aan het geval De Gelder, de kijkers – zelfs diegenen die misschien nog jong waren om het destijds allemaal bewust mee te maken  – hadden recht op wat door mijn leerlingen bestempeld werd als ,,informatie’’. ” VTM als garantie voor het recht op informatie, dus. Heeft de VTM een beheersovereenkomst met de overheid, waarin staat dat ze informatie moet brengen aan de burger? Leerstof van het jaar ervoor, nota bene, vroeg ik nog. Maar niemand die het me nog wist te vertellen.

De VTM heeft helemaal geen beheersovereenkomst en hoeft zich dus geenszins te bekommeren om objectieve, evenwichtige informatie aan de bevolking. Maar vermits informatie en nieuwsprogramma’s grotendeels entertainment, horror en sensatie zijn geworden, ziet ze daar wel  brood in. VTM leerde daarenboven dat haar kijkers niet zomaar bloed willen, maar vooral en bij  uitstek bloed van eigen bodem eerst. Nu al wrijven de makers van ,,De Kroongetuigen’’ in hun handjes: een betere reclamespot konden ze zich niet wensen: we zullen zeker ,,iets’’ te zien krijgen in die aflevering over De Gelder, wat we nog niet wisten; anders had die advocaat van de familie de vraag niet gesteld. Dat de kijker hier nog eens in thriller-format herkauwt, wat hij al ten overvloede voorgeschoteld kreeg in de media, vele jaren geleden, beseft hij niet eens. Televisie bevestigt de kijker in wat hij al denkt of is, het politieke status quo.

En toch: ,,Non bis in idem’’, zou moeten gelden voor iedereen  in onze maatschappij: je kunt maar één keer terechtstaan voor dezelfde feiten. Dat geldt bvb. voor nogal wat BV’s in dit land, die soms  aan een gerechtelijke uitspraak ontsnappen, omdat de rechter oordeelt, dat ze al genoeg met pek en veren gestraft werden in de media, die nu eenmaal meesmuilend van dit soort content, veel sneller op de bal zitten dan justitie. Alleen geldt dit niet de familie De Gelder: zij genieten het trieste lot van de non-BV, of liever: de BD, de Bekende Duivel, de zondebok, waarmee onze weldenkende maatschappij zich op geregelde basis ritueel moet zuiveren; hem en zijn familie wachten na drie jaar nog maar eens de publieke schandpaal via het tv-scherm. De maatschappij ontzegt hen het recht om zelfs nog maar een poging te doen om te vergeten wat er toen gebeurde. Het 50’ kijkgenot van de VTM-kijker is belangrijker dan de gemoedsrust van ouders, broer van de dader die na al die jaren nog altijd niet weten wat er fout gelopen is met hun zoon/broer, nabestaande of naastbestaande, wat zal het zijn?

 

(1) http://www.standaard.be/cnt/dmf20170111_02669792?_section=62092577&utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=ochtendupdate&M_BT=474659964535&adh_i=44a29b0182e1da3c0071ea1503ef3ae5&imai=

Advertenties