Karl Marx in Bxl

Hier op het mooiste marktplein van Europa in café De Zwaan vierde Karl Marx de jaarovergang tussen 1847 en 1848, samen met de Deutsche Arbeiterverein en de Association Démocratique. Nog geen veertig jaar later zou symbolisch onder hetzelfde dak de Belgische Werkliedenpartij opgericht worden, de BWP, voorloper van de SP.a.

De aankomst van Marx in België was niet bepaald de aangename verwelkoming die men kan verwachten als buitenlandse gast. Nochtans schreef Marx als een brave man een brief naar koning Leopold I om toelating te vragen het koninkrijk België binnen te mogen, nadat hij eerder al het Rijnland en Parijs was moeten ontvluchten:

“Sire, Ik ondergetekende, Karl Marx, doctor in de filosofie, 26 jaar oud, uit Trier in het Koninkrijk Pruisen, heb de intentie mij met vrouw en kind in de Staat van Uwe Majesteit te vestigen, en neem daarom de eerbiedige vrijheid U te smeken hem de toelating te bezorgen om zijn woonplaats in België te kiezen. Met de diepste eerbied voor Uwe Majesteit, verblijf ik Uw zeer nederige en zeer gehoorzame dienaar. Dr. Karl Marx.”
(Briefwechsel I, p.265 en Studien p.217)

Marx was welkom in België. Maar deze brief gericht aan de koning gaf het startschot voor het Belgische Bestuur der Openbare Veiligheid om Marx’ wandelgang nauwlettend in het oog te houden. (1)

Tijdens zijn verblijf in ons land schreef Marx in totaal zeshonderd bladzijden notities bijeen. Zo schreef hij ondermeer het Communistisch Manifest samen met zijn strijdmakker Friedrich Engels. In dialoog met Engels kregen Marx’ filosofische opvattingen omtrent het dialectisch materialisme voor het eerst een stevige theoretische grond in de materiële omstandigheden van de maatschappij en zijn historische ontwikkeling. De contacten die Marx en Engels onderhielden met een keur aan Europese revolutionairen legden de fundamenten voor de oprichting van de Bond der Communisten. Ondanks de opwakkerende en vooral noodzakelijke ideeënstrijd geeft het eerste artikel van de statuten duidelijk het doel aan die van de Bond een internationale partij zal maken:

“De Bond streeft naar de afschaffing van de slavernij van de mens; zij doet dat door het propageren van de theorie van de gemeenschap van goederen en door de zo spoedig mogelijke verwerkelijking daarvan.”
(Der Bund der Kommunisten: Dokumente und Materialen : 9 juni 1847)

Ook in België werd de revolutionair al gauw gepest door de veiligheidsdiensten. De enige ‘fout’ die Marx beging, was het breken van zijn verbintenis om niets te publiceren over politieke toestanden. Bij het uitbreken van de revolutie in Frankrijk op 24 februari 1848 waren de dagen van Marx in Brussel geteld. De democraten in Brussel geloofden dat het uur van de “sociale republiek” ook in België was aangebroken. Leopold I beweerde afstand te willen doen van de troon om aldus de republikeinsebeweging te demobiliseren. Maar tegelijk trad de liberale eerste minister Rogier hard op. Op 27 februari liet hij leden van de Democratische Vereniging arresteren. De politie sloeg samenscholingen met de sabel uiteen. Natuurlijk zou de repressie ook Marx treffen.Op 28 februari 1848 ontving de Belgische minister van Justitie van Baron Hody een voorstel om Marx het land uit te zetten op grond van ‘verstoring van de openbare orde’. Op 2 maart 1848 ondertekende koning Leopold zonder al te veel problemen een uitwijzingsbevel:

“Leopold, koning der Belgen… gelast de genaamde Marx, doctor in de filosofie, oud circa 28 jaar, geboren in Trier, Pruisen, het Koninkrijk België te verlaten binnen een termijn van 24 uur, met verbod er ooit terug te keren, op straffe voorzien in artikel 6 van de wet van 22 december 1835.”
(In: G. Ros. Adalbert von Bornstedt und seine Deutsche-Brüsseler Zeitung. Ein Beitrag zur Geschichte der deutschen Emigrantenpublizistik im Vormärz. Nr.51, pag. 39)

Op 3 maart ontving Marx het uitwijzingsbevel. Nog dezelfde avond viel de politie het pension binnen waar Marx verbleef en arresteerde hem en zijn vrouw. De arrestatie werd een groot schandaal. De politie zette Marx en zijn gezin de grens over. Als politieke vluchtelingen kwam Marx opnieuw terecht in het revolutionaire Parijs. (2)

Karl Marx wordt gearresteerd in Brussel (Uit Zeichnungen N.N. Shukow, nummer 6, "Verhaltung von Marx in Brüssel, 1848")

Bronnen:
(1) http://www.vonk.org/200504261509/karl-marx-in-brussel-1845-1848.htm
(2) http://www.marx.be/NL/docu_site_index/marxwandelingen.htm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s