Over de ,,eenvoudige fact check’’ die er geen is

Het gaat al jaren bergafwaarts met de geloofwaardigheid van de pers. Het wordt nog erger wanneer een hoofdcommentator in één zinnetje zogezegd aan ,,fact checking’’ doet, maar eigenlijk erop uit is om een krant van de enige andere mediagroep in dit land (jawel, bijkomend probleem: we zitten nog maar met twee mediagroepen in dit land en ze voeren een strijd van leven op dood) een pad in de korf te zetten. Dat alles nog eens op de rug van ouders met/en kinderen met een beperking en van de vakbonden die kritiek hebben op het M-decreet, omdat de Vlaamse onderwijsminister onvoldoende middelen voorziet.

Bart Eeckhout verwijt concurrent HN dat ze het toenemend aantal gevallen van fysiek geweld tegen leerkrachten duiden als een gevolg van het M-decreet. Dat ,,vermoeden’’  blijkt niet te kloppen, volgens ,,een eenvoudige factcheck’’. Want het cijfer voor 2016 blijkt eigenlijk gewoon op de lijn te zitten van de tien voorgaande jaren; enkel 2015 vertoont een onverklaarbare terugval van gevallen van agressie tegen leerkrachten. Door enkel 2015 en 2016 te vergelijken, zit je dus verkeerd, aldus de commentator van DM. (1) Tot zover kunnen we perfect volgen.

eeckhout

Alleen, wat blijkt wat verder in zijn commentaarstuk? Eeckhout trapt in exact dezelfde val als zijn concurrent. (2) Wat lezen we? ,,Iemand probeert hier bewust een negatief frame  te leggen op het M-decreet.’’  ,,Iemand’’! Wie is die onverlaat? Een paar regels verderop heeft het kind plots een naam: de boosdoener van dienst is al gevonden: ,,een vakbondsman, zo schijnt het.’’ Lees vooral het zinnetje: ,,zo schijnt het’’. ’t Is alweer de schuld van die vakbond… Geeft HN tegenwoordig zijn nieuwsbronnen van artikels op zijn front prijs aan concurrent DM? We moeten het bijna gaan veronderstellen. Komt er dan toch één mediagroep in het op het vlak van publieke opinie zo reeds armlastige Vlaanderen? Is er nu reeds synergie tussen HN en DM? Als het commentaarstuk van Eeckhout één iets bloot legt, dan is het de gevaarlijke, verschraling van ons journalistiek landschap: stilaan een woestijn geworden, met hier en daar een grassprietje: Apache, DWM, MO-magazine en een gedreven burgerjournalist.

Want wat is het verschil tussen de ,,schijn’’ die Bart Eeckhout creëert en het ,,vermoeden’’ van HN? Er is geen verschil: framen en bashen, dat het een lieve lust is, want de lezer lust die pap wel, is het motto. Het buikgevoel van de DM-lezer en dat van de HN-lezer is hetzelfde gevoel, dat dagelijks gevoed moet worden en daar mag een sausje emotionele verontwaardiging bij, liefst heel selectief. Ik was zelf plots geïnteresseerd in een commentator van DM die nota bene een fout rechtzet van HN. Wat wil je nog meer? Als politici niet genoeg bakkeleien in hun kibbelkabinet, dan doen journalisten het wel even.

Tot daar de morele oogverblinding. Want wat blijkt? DM doet ,,een eenvoudige fact checking’’: d.w.z. ze vergelijken de gevallen van agressie tegenover leerkrachten  over een periode van  tien jaar, in plaats van over twee jaar (HN). Laat ons zeggen dat ze zich net iets meer moeite getroosten. Maar is dat wel genoeg? Wat zegt dat eigenlijk? Het blijft een vrij oppervlakkige, kwantitatieve analyse en de zondebok van de framing is nog sneller gevonden: de vakbond. Ik zou me als sociaal wetenschapper/journalist onmiddellijk de vraag moeten stellen: aangezien het  om 72 gevallen tegenover 47 gaat: een beduidend statistisch verschil, in één jaar dan nog;  is een kwalitatieve analyse dan niet meer op zijn plaats: over welke vormen van agressie gaat het? Verbale, psychologische agressie? Fysiek contact? Stalking? Pesten? Cyberpesten? In welke onderwijsvormen, scholen, studierichtingen doet het zich voor? Heeft men ook dat geregistreerd? Hoe gebeurt die registratie van agressie? Wat is de aangiftebereidheid bij leerkrachten i.v.m. agressie? Is die niet zeer gering, omdat om te beginnen, geen enkele leerkracht graag toegeeft, dat hij zijn klas niet in de hand heeft? Etc.

Ik sta nu zelf dertien jaar in het onderwijs en ik zou zelf begot niet weten hoe zoiets officieel geregistreerd wordt: wie houdt die agressiecijfers in ons Vlaams onderwijs bij: de scholen? De directeurs? De zuilen? De onderwijsinspectie? De politie? Het ministerie blijkbaar, neen, het kabinet Crevits gaf blijkbaar de cijfers vrij. Is het kabinet van onderwijs in elke klas dan aanwezig? We zien Hilde overal floreren, maar desalniettemin  hebben we er het raden naar hoe die cijfers tot stand komen. Als het maar cijfers zijn…

Dat hebben de journalisten natuurlijk allemaal niet onderzocht. (3) Van hun uitgevers krijgen ze er ook de tijd niet meer voor. Slow journalism is out. Het is gemakkelijker om te bashen en te framen: ouders van/en kinderen met een beperking en de vakbond, die de onvoldoende middelen voor de uitvoering van het M-decreet aanklaagt. En zo zijn we weer een statie verder in dit land. Mijn trein staat stil in het station van Lichtervelde, terwijl ik dit schrijf. Tien minuten om over te stappen. Die van De Panne is al weg en toch blijven we staan: ik besluit dan maar om aan slow journalism te doen.

Het moreel verontwaardigde emo-sausje dat Bart Eeckhout op het einde nog over zijn commentaarstukje giet, is naar mijn smaak, een gekappelde, zoetzure vinaigrette, compleet uit balans, met een  teveel aan limoensap en honing tegelijk. Waar de journalist de stigmatisering aanklaagt, bezondigt hij zich in een handomdraai aan hetzelfde kwaad tegenover de vakbond. Wat meer feiten en wat minder trompisme in de journalistiek zou kunnen helpen. Het gaat niet meer om ,,iedereen kan fouten maken’’, Bart; het gaat om de waarheid, om de feiten. Check en double-check. Ooit was het een vereiste om voorbij de kritische lezing van ,,de desk’’ te geraken. Vandaag is het blijkbaar niet meer nodig. De ,,desk’’: bestaat die nog wel of is die ook weggesaneerd? Misschien functioneert die onbestaande ,,desk’’ op de krantenredactie als de ,, verbindingsofficier’’ in het politieke wereldje, waarop we elke journalistieke fout kunnen afschuiven? Terwijl het in se over een gebrek aan journalistieke deontologie gaat.

———

(1) http://www.demorgen.be/nieuws/het-m-decreet-verdient-een-ernstiger-menselijker-debat-b4067fcb/

(2) Nog deze bijgedachte: ook redelijk onuitgegeven hier, is dat een voormalige kwaliteitskrant als DM het nodig acht om een concurrent HN – van oudsher meestal een populariserend blad – terecht te wijzen. Blijkbaar zitten beide kranten in elkaars vaarwater. Was ooit anders.

(3) Een redacteur van DM deed toch nog een poging om wat verheldering te brengen rond het niet-bestaande verband – zonder dat de commentator van diezelfde krant dat wist? – , maar vond eigenlijk nergens en bij geen enkele instantie meer cijfers of onderzoek die konden wijzen op een verband, de vraag blijft dan: moest de ene krant de andere rechtzetten en er per se al weer een vakbond geculpabiliseerd worden? Eén vakbond, bij monde van Koen Van Kerkhoven (COC) heeft het over ,,enkele gevallen; geen tientallen’’: stigmatiserend? Wie stigmatiseert er hier wie? We zijn dus aanbeland bij het verhaal van het ,,significant aantal’’ dansende moslims in de straten van Brussel, terwijl ze nergens as such geregistreerd werden. ,,Enkele” is ,,significant” genoeg, voor de journalist, ook al staan ze nergens geregistreerd.

 

http://www.demorgen.be/binnenland/extra-geweld-tegen-leraars-m-decreet-is-niet-de-oorzaak-b17d2999/