Proeven van proeftuinen.

Mijn  ,,varianten’’, vrij naar de ,,Invarianten’’ van Célestin Freinet, na een namiddagje in het ,,Alhambra”:

1)      De eerste praktische hinderpaal die het meer competentiegericht leren belemmert: angst om de klassieke lessentabellen los te laten; deze angst komt voort vanuit de onzekerheid waarbij de school niet weet, waar ze op het einde van de rit uitkomt (wordt het leerplan wel gerealiseerd?), als je vakken gaat clusteren bij één of meerdere leerkrachten.

2)      De tweede praktische hinderpaal die het meer competentiegericht leren belemmert: de vaste benoemingen van leerkrachten zijn gekoppeld aan welbepaalde uren en vakken.

3)      Daartegenover staat de autonomie van de school: een school moet lesgeven en het leerplan volgen voor het ,,kerncurriculum’’ (basistabellen plus specifieke lessentabellen per studierichting); de complementaire uren zijn altijd vrij in te vullen. Maar nergens wordt een school opgelegd om bij wijze van spreken in elk jaar opnieuw 1 uur aardrijkskunde per week te organiseren in elke studierichting. Dit is enkel een gevolg van centralistisch denken. Ander voorbeeld: het zou wel es kunnen dat in hetzelfde jaar de ene leerling met twee uren wiskunde per week genoeg heeft om zijn traject af te leggen;  terwijl in diezelfde klas een andere leerling met vier uur per week niet toekomt. Als competentiegerichte school moet je daar iets aan doen.

4)      Zeker in verband met de complementaire uren moet een school die meer competentiegericht leren wil stimuleren bij zijn leerlingen, nadenken over de invulling ervan. Ook zonder de afgezwakte hervorming van het secundair onderwijs, kun je als school heel veel doen.

5)      Bij groepsopdrachten kun je een rolverdeling opleggen op basis van competenties en gaandeweg de rollen ook switchen.

6)      Deadlines respecteren is een basiscompetentie. Streven we dit na bij onze leerlingen en hoe?

7)      Oudere leerplannen dient een leerkracht te checken op de aanwezigheid van verouderde theorieën.

8)      Dood aan de ,,vuilbakrichting’’! Een studierichting herwerken tot competentiegericht leren maakt dat leerlingen opnieuw een gevoel van trots  ontwikkelen over hun studies. Die trots zorgt ervoor dat ze ook intrinsieker gemotiveerd worden en beter presteren.

9)      Probeer ,,werkplek-leren’’ (WPL) in te voeren in je studierichting, één dag per week.

10)   Als ,,werkplek-leren’’ niet altijd lukt buiten de school, organiseer het dan binnen de school.

11)   Frontaal onderwijs wordt herleid tot minder dan de helft tot zelfs één derde bij het competentiegericht onderwijs. Hoe minder de leerkracht aan het woord is, hoe beter.

12)   De sterke punten van competentiegericht leren zijn de goede band die de leerkracht opbouwt met zijn leerlingen; leerkrachten krijgen meer terug van de leerlingen. Zowel individueel werken als coöperatief werken worden gestimuleerd. Leerlingen lijken veel individueel te werken, maar vormen na verloop van tijd eilandjes. Het traject lijkt zeer individueel, maar toch doorloopt iedereen hetzelfde traject.

13)   ,,Het werk is de natuurlijke bezigheid van het kind’’ (Invariant nr.12, C. Freinet).

14)   Aan leerlingen geleidelijk aan autonomie geven over hun leerproces: ,,par la vie, pour la vie et par le travail’’. Leerlingen maken een planning op en verwerken de leerstof zoveel mogelijk zelfstandig of in groep.

15)   Leerkracht is evenveel waard als leerling: in een coöperatieve klas is het 33ste lesuur de klassenraad, waar regels, afspraken, conflicten bediscussieerd en uitgepraat worden.

16)   Een ideale klasgrootte eindigt bij maximaal 20 leerlingen per klasgroep.

17)   Leerlingen geven heel veel zelf les: leerlingenseminars, tutorials.

18)   Eerste graad: permanente evaluaties; tweede graad: permanente evaluatie en herhalingstoetsen, resulterend in twee cijfers (DW en 4 B-toetsen); derde graad: examens.

19)   Nederlands kun je integreren in heel wat andere vakken, tot in scheikunde en fysica en toe. Literatuurbeschouwing, grammatica, schrijfprocessen niet.

20)   Medeleerlingen zijn het eerste aanspreekpunt om de leerstof nog eens uitgelegd te krijgen; goede leerlingen worden nog beter, als ze de leerstof kunnen uitleggen aan medeleerlingen. Als het voor de leerling dan nog niet lukt, is er nog altijd de leerkracht; terwijl de leerlingen elkaar de leerstof uitleggen, komt er voor de leerkracht tijd vrij om de leerlingen met de meeste achterstand te helpen.

21)   Voor elke leerling is er acht lesuren per week keuzewerktijd.

22)   In het gordelsysteem (wit/groen/bruin) moet je je vrijheid verdienen.

23)   Leerkrachten moeten ,,hun vak’’ kunnen loslaten.

24)   Kan een leerkracht die een leerling slechts één lesuur per week ziet, zicht krijgen op de individuele leerstijl van die leerling? Neen, dus laat je hem meerdere vakken geven (cluster van vakken) zodat hij de leerstijl van die leerling wel leert kennen; of je stuurt ze samen enkele jaren naeen op pad.

25) Wat zijn competenties/basiscompetenties/kerncompetenties? Mag ik ze zelf bepalen?

Allemaal boeiende stellingen na een namiddagje ,,proeven van proeftuinen’’. Achteraf maakte ik me toch volgende bedenking: Niet:  “Met welke kennis moeten we de jongeren uitrusten om in deze economie competitief te zijn om de sterkste te zijn en de anderen te verpletteren?”, maar wel: “Welke kennis en welke waarden zijn nodig om de wereld te redden uit de economische, ecologische, sociale, culturele, klimaat-, energie-, voedselcrisissen die met verdubbelde kracht telkens opnieuw toeslaan. Welke kennis en welke opvoedingswaarden moet het onderwijs doorgeven – en aan wie? – om het einde te bespoedigen van een anarchistische en onrechtvaardige sociaal-economische orde die de mensheid naar haar ondergang/redding drijft?

Het antwoord op die vraag ligt volgens mij niet zozeer in de keuze tussen competentiegericht of niet-competentiegericht, meer op kennisoverdracht gebaseerd onderwijs, maar in een stevige algemene en polytechnische vorming. (1)

T2

T2

——————————-

(1) http://www.skolo.org/IMG/pdf/Competentiegericht_onderwijs_een_pedagogische_mystificatie_De_democratische_school_nr-_39_september_2009_.pdf

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s